Bazylika Kolegiacka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Bazylika mniejsza w Chełmie, powstała w połowie XVIII wieku jako katedra unicka. Budowla trójnawowa na planie krzyża łacińskiego ze stylem późnobarokowym, zaprojektowana przez Pawła Fontanę pod nadzorem Tomasza Rezlera, wzniesiona w latach 1735–1756 z zastosowaniem zachodnieuropejskiego baroku. Świątynia pierwotnie wybudowana na miejscu cerkwi prawosławnej z XIII wieku. W wyniku kasaty unii w 1875 roku przebudowana w stylu bizantyjsko-rosyjskim z cebulastymi hełmami wież. Po przejęciu przez Kościół rzymskokatolicki w 1919 roku poddana gruntownej renowacji w 1938 roku, która przywróciła elementy neoklasyczne. Pod prezbiterium i transeptem znajdują się krypty grobowe biskupów chełmskich greckokatolickich. We wnętrzu znajduje się replika cudownego obrazu Matki Boskiej Chełmskiej (1938), antepedium srebrne z lat 1720–1750 ze sceną hołdu z 1651 roku, oraz obrazy Franciszka Smuglewicza z końca XVIII wieku. W 1988 papież Jan Paweł II nadał świątyni tytuł bazyliki mniejszej.