Bazylika Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny

Zabytkowa romańska bazylika z drugiej połowy XII wieku, wzniesiona jako kościół klasztoru kanoników regularnych fundowanego przez biskupa płockiego Aleksandra z Malonne. Trójnawowa, orientowana budowla z niskim transeptem i zespołem dwóch wież od zachodu, murowana z ciosów granitowych o zróżnicowanej kolorystyce — od ciemnych do czerwonych odcieni. Pierwotna bryła uległa licznym przebudowom: w XIII wieku dobudowano zakrystię, po pożarze 1328 roku przerobiono arkady, w XV i XVI wieku dokonano gotyzacji wnętrza i przebudowy fasady, a w XVII wieku barokizacji. Portal romański w kruchcie nosi bogatą dekorację kapiteli i archiwolt, związaną warsztatem włoskiego mistrza Wiligelma z Modeny; zawiera symbolikę czterech żywiołów. Kościół zdobią liczne freski, od polichromii romańskiej (sceny z historii Noego, Sądu Ostatecznego) przez malowidła gotyckie i renesansowe arabeski aż do fresków XVII-wiecznych przedstawiających mękę pańską. W południowym portaliku bocznym zachowały się średniowieczne brązowe okucia drzwi. Główny ołtarz krakowski z około 1630 roku zawiera obraz Matki Boskiej Czerwińskiej przypisywany Łukaszowi z Łowicza. Godność bazyliki mniejszej nadał świątyni papież Paweł VI w 1968 roku.