Katedra Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny

Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Koszalinie – potężna trzynawowa bazylika wzniesiona w latach 1300–1333, najcenniejszy zabytek miasta. Od 1534 do 1945 służyła celom ewangelickim, od 1972 pełni funkcję katedry diecezji. Orientowana budowla z wydłużonym prezbiterium zamkniętym trójbocznie, naw i prezbiterium ozdabiają sklepienia gwiaździste z żebrami z profilowanej cegły. Masywne ośmioboczne filary naw wspierające konstrukcję symbolizują dwunastu apostołów. Od zachodu wznosi się czterokondygnacyjna wieża o wysokości 56 metrów, zwieńczona sześcioboczną galeryjką i latarnią z hełmem cebulastym; zegar umieszczony pod dachem pochodzi z 1754 roku. Wnętrze zawiera wiele zabytkowych elementów, m.in. krucyfiks gotycki z XIV wieku z nieistniejącej już kaplicy na Górze Chełmskiej, uratowany z pożaru w 1533 roku – jego drzewce opletają winorośl symbolizującą Drzewo Życia, a w medalionach znajdują się miejsca na wizerunki czterech ewangelistów. Główny ołtarz, będący pentaptykiem wykonanym w drewnie dębowym przez Andreasa Wenzela z Iwięcina w 1512 roku, uległ w XIX wieku demontażowi; w 2012 roku jego części po renowacji i przywróceniu pierwotnej kolorystyki umieszczono w nowej szafie ołtarzowej wzorowanej na gotyckich rozwiązaniach, zawierającej figury 12 apostołów i świętych. We wnętrzu znajduje się również wczesnogotycka chrzcielnica z XIII wieku z szesnastoboczną czaszą zdobioną łukowatymi arkadami, płyta nagrobna marszałka dworu księcia Jana Fryderyka i obraz Zmartwychwstania Augusta Friedricha Hauptnera z 1845 roku. Organy zbudowane w 1899 przez firmę Schlag und Söhne poddane były licznym remontom; w latach 2017–2019 przeprowadzono ich generalny remont. Cztery współczesne dzwony, odlane w 1979 roku w Ludwisarni Saturnina Skubiszyńskiego w Poznaniu, zastąpiły wcześniejszy zestaw – jedynym ocalałym z dawnych dzwonów jest instrument z 1529 roku z dawnej kaplicy Świętego Mikołaja, który po II wojnie światowej zawisł w kościele w Oldenburgu. Katedra niedawno poddana została gruntownej renowacji w ramach programu „Renowacja i konserwacja średniowiecznych katedr Pomorza Zachodniego”.