Kościół pw. Świętego Andrzeja Apostoła w Olkuszu

Bazylika kolegiacka wzniesiona w pierwszej połowie XIV wieku fundacją króla Kazimierza Wielkiego, reprezentująca gotycką formę kościoła halowego z pięcioma przęsłami, trzema nawami i wydłużonym prezbiterium. Budowlę rozbudowywano przez wieki — w XV wieku dobudowano kaplicę św. Anny oraz zakrystię, w 1620 roku powstała manierystyczna kaplica Amendziańska, a w latach 1903–1913 wzniesiono neogotycką dzwonnicę. Wnętrze zawiera wiele zabytków: słynny piętnastowieczny poliptyk zwany Poliptykiem Olkuskim autorstwa krakowskich malarzy Jana Wielkiego i Stanisława Starego, renesansowe organy Hansa Hummla z lat 1611–1624 należące do najstarszych w Europie, manierystyczne stalle XVI wieku, renesansowy ołtarz główny, średniowieczne malowidła ścienne i chrzcielnicę ołowianą XVI wieku. Świątynia od 2002 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej i od 2001 roku jest siedzibą Olkuskiej Kapituły Kolegiackiej.